W dniach 15-16 grudnia 2025 roku Towarzystwo Gospodarcze Polskie Elektrownie zorganizowało Seminarium Techniczne, podczas którego poruszone zostały bieżące oraz przyszłe problemy sektora wytwarzania w obszarze technicznym, regulacyjnym, ekonomicznym oraz środowiskowym. W trakcie prezentacji 13 Prelegentów i dwóch paneli dyskusyjnych, skupiono się przede wszystkim na technologiach wytwarzania energii, gwarantujących zbilansowanie mocy w KSE w okresie transformacji energetycznej.

Do głównych takich technologii należą moce gazowe i jądrowe, które TGPE identyfikuje jako szczególnie ważne elementy stabilizujące i pozwalające na dążenie do budowania zrównoważonego systemu oraz konsekwentne obniżanie emisyjności sektora.

W wydarzeniu udział wzięli przedstawiciele administracji oraz eksperci branżowi, którzy dyskutowali, prezentowali oraz wspólnie rozważali nad teraźniejszością i przyszłością energetyki.

Z wielu poruszonych tematów można wyodrębnić kilka zasadniczych kwestii i konkluzji, które złożyły się na nurt główny dyskusji.

Bezpieczeństwo systemu

Podczas seminarium swoją prezentację wygłosił Pan Dyrektor KDM PSE, Marek Kornicki. Podkreślił, jak ważna dla systemu jest stabilność i dotrzymanie odpowiednich parametrów sieci. Przestawił uczestnikom jak dziś przyłączane są do sieci źródła odnawialne oraz jak wraz z ich postępem rośnie potrzeba zadbania o odpowiednią ilość źródeł dyspozycyjnych, przygotowanie linii przesyłowych oraz dotrzymanie parametrów sieci, chociażby poprzez inwestycje w kompensatory mocy biernej . Dużym wyzwaniem jest też zmieniająca się energetyczna architektura kraju. W horyzoncie następnych 15 lat, wraz z przyłączaniem do sieci morskich farm wiatrowych i pierwszej elektrowni jądrowej a także stopniowym wygaszaniem bloków węglowych, środek ciężkości sektora wytwarzania przesunięty zostanie z południa na północ kraju. Bez utrzymania odpowiedniej ilości wysoce dyspozycyjnych mocy sterowalnych, rozwoju sieci przesyłowych oraz zbilansowania lokalnych obszarów, te wyzwania okażą się jeszcze trudniejsze.

Energetyka jądrowa

W realiach stopniowego odchodzenia od paliwa węglowego w wytwarzaniu energii, rośnie zapotrzebowanie na inne źródło pozwalające na stabilizację systemu. O ile energetyka gazowa, szczególnie w cyklach OCGT dobrze nadaje się do bilansowania szczytowego to energetyka jądrowa wydaje się dobrym zastępcą mocy w podstawie systemu, pracując z wysokimi współczynnikami wykorzystania mocy.

Jak w swojej prezentacji podkreślał Profesor Łukasz Bartela, energetyka jądrowa, a szczególnie koncepcje repoweringowe, wykorzystujące wygaszane majątki węglowe mogą pozwolić na zbudowanie mostu i wykorzystanie istniejącej infrastruktury sieciowej, przemysłowej ale i kompetencyjnej, często wykorzystując lokalne społeczności i kształtując nowe miejsca pracy.

Ważny głos wybrzmiał podczas prezentacji Pana Andrzeja Sidło z Ministerstwa Energii, który przestawił jak wygląda aktualny status pierwszej polskiej elektrowni jądrowej. Przedstawiony harmonogram, skupiony jest obecnie przede wszystkim na dokładnym przygotowaniu inwestycji, aby w roku 2028 rozpocząć budowę (tzw. pierwszy beton jądrowy). Prognozy dotyczące oddania pierwszego bloku są oczywiście bardzo trudne do szacowania, ale w tej chwili status prac wskazuje, że data 2036 może być realna. Konieczne jest jednak wzięcie pod uwagę wysokiego prawdopodobieństwa opóźnień, które w tym sektorze są częste. Z perspektywy ogólnej ważna jest też dobra współpraca z organami dozorowymi – PAA i UDT, które jak wskazał Pan Sidło są dobrze przygotowane na wdrażanie technologii jądrowych.

Równolegle Ministerstwo pracuje nad drugim projektem elektrowni jądrowej. Postępowanie ma odbyć się w trybie konkurencyjnym z jednoczesnym maksymalnym zaangażowaniem polskiego przemysłu. Wybór lokalizacji jest jeszcze nieznany, natomiast PPEJ wskazuje kilka możliwości w regionach powęglowych.

Rozwój energetyki jądrowej to również rozwój technologii SMR, która jak podkreślono w licznych wypowiedziach powinna być traktowana nie jako rywal elektrowni wielkoskalowych ale jako komplementarne dopełnienie. W swojej prezentacji, Dyrektor Marcin Ciepliński (OSGE), przedstawił status projektu floty SMR w technologii BWRX-300, podkreślając, że OSGE uzyskało już szereg decyzji i pozwoleń. Dla rozwoju SMR na pewno bardzo ważna będzie obserwacja pionierskiej inwestycji w Kanadzie, która pomoże wyznaczyć ramy czasowe takich inwestycji.

We wszystkich wypowiedziach podkreślono, że niezwykle ważny w kontekście energetyki jądrowej jest rozwój kompetencji i nauki. Aby polski program jądrowy się powiódł, konieczna jest skuteczna budowa kadry inżynierskiej i operatorskiej. Rozważane są koncepcje pilotażowych programów dla szkół wyższych i branżowych.

Równie istotne jest tez uznanie energetyki jądrowej w prawodawstwie unijnym jako technologii zeroemisyjnej. Podejście to będzie zgodne z celami dotyczącymi neutralności klimatycznej a może znacznie pomóc w rozwoju technologii jądrowych chociażby w ciepłownictwie, spełniając kryterium efektywnych systemów ciepłowniczych.

Energetyka gazowa

Panel o energetyce gazowej rozpoczął Profesor Stanisław Tokarski, zadając dwa fundamentalne pytania – „czy w KSE po 2030 istnieje ryzyko wystąpienia luki mocowej w technologiach sterowalnych?” oraz „jeśli takie ryzyko istnieje to jaką rolę w jej wypełnieniu powinien odgrywać gaz i węgiel z zachowaniem bezpieczeństwa dostaw paliw”.

Profesor, powołując się na analizy TGPE, wykorzystujące dostępne publicznie dane z dokumentów strategicznych, które wskazują że od okolic 2032 roku, w okresach cyklicznie występujących w Polsce tzw. dunkelflaute (kilkudniowych okresach o bardzo złych warunkach wietrznych i słonecznych, przekładających się na około ~5% wykorzystania mocy turbin wiatrowych i PV) w polskim systemie może wystąpić ryzyko niezbilansowania mocy dyspozycyjnych z zapotrzebowaniem – luki mocowej.

Aby temu zaradzić konieczne jest wypełnienie luki mocami dyspozycyjnymi w okresie kilku dni. Przed przyłączeniem do systemu energetyki jądrowej czy odpowiednio przewymiarowanych instalacji magazynów energii (typowa dyspozycyjność bateryjnych magazynów energii to 2-4h, dunkelflaute – kilka dni), w polskim systemie rolę dyspozycyjnych źródeł pełnić będą obecne i nowo wybudowane elektrownie gazowe a także pozostałe w systemie bloki węglowe, o których stanie opowiedział przedstawiciel UDT, Pan Mateusz Kulesza.

Przybliżył konkluzje z pierwszego etapu działań prowadzonych w ramach Zespołu ds. Majątku Wytwórczego TGPE, których celem jest obiektywna ocena stanu technicznego bloków węglowych oraz wymaganych działań w celu ewentualnego pozostawienia ich w dyspozycji w najbliższych latach. Dane zostały zagregowane w sposób pozwalający na ocenę ogólnej sytuacji wszystkich bloków z jednoczesnym zapewnieniem anonimowości wszystkich instalacji. Na początku przyszłego roku zaplanowany jest drugi etap działań, który pozwoli na kompleksową ocenę wszystkich urządzeń blokowych i pozablokowych, a którego konkluzje będą przedstawiane podczas przyszłych wydarzeń organizowanych przez TGPE.

Kontekst rynku gazu przedstawił Pan Prezes Andrzej Sikora, podkreślając że jeszcze przez przynajmniej 15 lat gaz będzie odgrywał w Polsce jak i krajach sąsiadujących znaczącą rolę, która potencjalnie stopniowo zostanie przejęta przez wodór czy biometan. Taka sytuacja tworzy przed Polską dużą szansę zostania hubem gazowym. Wymaga to jednak odpowiedniego wykorzystania już istniejącej infrastruktury przesyłowej i magazynowej, oraz rozwój nowej. Prezes podkreślił, że jak pokazują doświadczenia z rynku włoskiego i hiszpańskiego, będzie to możliwe wyłącznie w połączeniu z otwarciem i liberalizacją rynku gazu ziemnego (regulacje, dostawcy, magazynowanie).

Ważne z punktu widzenia bezpieczeństwa energetycznego jest też zabezpieczenie innych kierunków dostaw gazu, na wypadek ewentualnych sabotaży istniejącej infrastruktury, opartej w znacznym stopniu o zlokalizowane na północy Baltic Pipe i port LNG.

Ważny głos na temat dostawców technologii gazowych wybrzmiał również z prezentacji Prezesa Jacka Janasa i Profesora Krzysztofa Badydy. Obecnie ilość dostawców turbin gazowych jest bardzo ograniczona co w połączeniu z relatywnie w stosunku do rynku azjatyckiego czy amerykańskiego, małym rynkiem europejskim, stawia nas w trudnej sytuacji i może prowadzić do ograniczenia nowych inwestycji w bloki gazowe, ze względu na problem z dostawami komponentów.

Podsumowując panel, Profesor Tokarski podkreślił, że biorąc pod uwagę wszystkie wymienione ryzyka, warto oprzeć polską strategię przejściową na „dwóch nogach”, uznając za paliwo przejściowe zarówno gaz jak i węgiel. Takie podejście pozwoliłoby na mniejsze uzależnienie od importu, zmniejszenie ryzyka kosztów osieroconych w nowo budowanych blokach gazowych jak i lepsze wykorzystanie zdolnych do dalszej pracy bloków węglowych. Takie działania pozwoliłyby na bezpieczniejsze przejście do czasu  uruchomienia energetyki jądrowej lub budowy odpowiedniej z perspektywy zabezpieczenia systemu ilości magazynów energii.

Identyfikując jak ważna w przyszłych latach będzie energetyka gazowa, zwiększające się zapotrzebowanie na wymianę doświadczeń z obszaru procesów inwestycyjnych i eksploatacyjnych bloków gazowych czy konstrukcja rynku gazu, w grudniu 2025 Zarząd TGPE powołał do życia Zespół ds. gazowych jednostek wytwórczych.