Dnia 2 kwietnia br. na Politechnice Warszawskiej odbyło się wspólne posiedzenie Komitetów Nauki o Wodzie i Gospodarki Wodnej oraz Problemów Energetyki przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk pt. „Wykorzystanie wody w energetyce”. Na zaproszenie PAN w spotkaniu wzięli udział także przedstawiciele administracji, m.in. IMGW, PGW Wody Polskie i GIOŚ.
Seminarium otworzyli Przewodniczący obu Komitetów – prof. Rowiński i prof. Lewandowski. Uczestnicy zwrócili uwagę na pojawiające się liczne opinie dotyczące wody i energetyki, które często bazują na opiniach i emocjach a nie na wiedzy. W trakcie seminarium omówiono wykorzystanie wody w energetyce – systemy chłodzenia i ich techniczne aspekty i możliwości stosowania w polskim sektorze energetycznym. Zwrócono uwagę na systematyczny spadek produkcji elektrowni węglowych, które wyposażono w systemy przepływowe, i co za tym idzie – spadek wykorzystania zasobów wodnych.
Przedstawiono wykorzystanie wody w Polsce, która jest spójna hydrograficznie – tylko 13% wody pochodzi spoza granic, przez co często powielany jest mit o mniejszych zasobach wodnych niż Egipt. Natomiast zasoby wodne w Polsce są zmienne, gdyż zależą głównie od ilości opadów. Ze względu na sposób klasyfikacji statystycznej, to energetyka jest wskazywana jako sektor o największym udziale w korzystaniu z wód – ze względu na wolumeny przy otwartych systemach chłodzenia.
Omówione zostały modele rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń termicznych w rzekach – Instytut Geofizyki PAN może się pochwalić autorskim systemem modelowania. Zwrócono uwagę na wrażliwość modelowania na przepływy. Np. na Wiśle, wbrew narracji pojawiającej się w mediach najniższe przepływy odnotowywano w latach 40tych XX wieku. Nawet przy niskich przepływach w rzekach wpływ temperatury na życie biologiczne jest niewielki, zwłaszcza dla nowych jednostek wytwórczych. Większy wpływ systemy chłodzenia mają na stadia larwalne, które są aktywne głównie nocą i w strefach brzegowych. Naturalna śmiertelność larw sięga 80% nawet w warunkach optymalnych. Wyzwaniem jest na pewno zmniejszająca się ilość wody i wyższa jej temperatura wywołana zmianami klimatu oraz luka głodowa. Temperatura wód pobieranych to także najważniejszy problem elektrowni z otwartym obiegiem. Zrzut podgrzanej wody preferują gatunki ciepłolubne, ale ze względu na długą strefę mieszania – jest miejscem dla gatunków ciepłolubnych i zimnolubnych, zmienia się ich struktura. Pokazane zostały rozwiązania mitygacyjne – optymalizacja operacyjna (zwłaszcza w nocy), zmiany inżynierii ujęcia – modyfikacje geometrii i najważniejsze – kompensacje poprzez renaturyzacje starorzeczy, które rekompensują straty z nawiązką.
Poruszono także kwestie rekultywacji terenów pokopalnianych i wód zasolonych, a także energetyki wodnej – w tym konieczności budowy elektrowni szczytowo-pompowych. W podsumowaniu zwrócono także na bariery legislacyjne związane np. z wykorzystaniem ścieków – zarówno do chłodzenia jak i w pompach ciepła.
Po zakończonym spotkaniu przedstawiciele obu Komitetów spróbują wypracować wspólny komunikat, zawierający rekomendacje PAN.
